Instytut fizyki jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk znajduje się w Krakowie przy ulicy Walerego Eliasza-Radzikowskiego. Jest to ośrodek badawczy, jeden z niewielu, którzy posiadają swój cyklotron. Wejście do cyklotronu jest tylko poprzez sterownię, którą ogradzają żelazne drzwi.

sdc4489 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Nie ma żartów, na drzwiach oznaki ostrzegawcze i czujnik promieniowania. Czujnikami promieniowania są kasety, które rozwieszone po wszystkim pomieszczeniom sterowni i pracowni cyklotronu. Co jakiś czas oddział dozymetrii zbiera te kasety i bada ich stopień uszkodzenia promieniowaniem.

sdc44891 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Za drzwiami czeka na nas stanowisko badawcze. Służy one do naświetlenia próbek wiązką promieniowania cyklotronu.

sdc4490 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Oczywiście, żadnego promieniowania w pokojach sterujących być nie powinno, a to stanowisko znajduje się w tym miejscu, bo jest w trakcie modernizacji.

sdc4492 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

W pokoju dalej znajduje się pilot sterowania.

sdc4495 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Ciekawy kontrast tworzy stara aparatura i nowoczesne monitory.

sdc4496 0 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Instytut został utworzony w 1955 roku, dzięki czemu możemy obserwować niezawodną aparaturę z tamtych czasów. Za pilotem sterującym znalazł sobie miejsce Krakowiak.

sdc4499 0 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Podczas eksperymentu wejście do sali cyklotronowej jest zakazane. Dlatego, żeby zobaczyć, co tam się dzieje, są kamery.

sdc4502 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Cyklotron AIC-144, który obecnie zajmuje pomieszczenie, nie jest jedynym cyklotronem, który pracował w tym instytucie. Był jeszcze cyklotron U-120, który już się zestarzał i został wyzłomowany. Jedyne, co od niego zostało, znalazło swoje miejsce w improwizowanym muzeum sterowni.

sdc4581 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Na ścianach wiszą historyczne plakaty informacyjne.

sdc4582 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

W części magazynowej można zobaczyć lampy sterujące prądem elektromagnesów cyklotronu.

sdc4577 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Dalej znajdują się masywne drzwi do sali cyklotronowej. Nad drzwiami znalazła sobie miejsce tabliczka, informująca czy można wchodzić.

sdc4503 0 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Czas na zdjęcie pamiątkowe.

sdc4570 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Na zdjęciu: kierownik działu cyklotronu AIC-144 mgr Jacek Sulikowski, mgr inż Jacek Gaj.

Drzwi do cyklotronu nie są zwykłymi drzwiami. To są obrotowe drzwi i żeby powstrzymać promieniowanie akceleratora cząstek, wypełnione wodą. Podczas pracy tamte pomieszczenie jest całe naświetlone wysokim stopniem promieniowania śmiertelnym dla człowieka.

Za drzwiami wita nas sam cyklotron. Przewody, rurki, pompy próżniowe i aparatura sterująca cyklotronu zajmują całą salę.

Najdalej od wejścia znajduje się sam akcelerator cząstek.

sdc4529 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Od niego odchodzi promieniowód z elektromagnesami soczewkowymi.

sdc4520 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Ogromne natężenie prądu jest dostarczane nich grubymi miedzianymi rurkami chłodzonymi wodą.

sdc4518 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

I dużymi miedzianymi warkoczykami.

sdc4519 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Do pracy cyklotronu są potrzebne ogromne prądy i wysokie napięcie.

sdc4524 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Dla otrzymywania wiązki protonowej jest dostarczany wodór.

sdc4525 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Promieniowód idzie do następnej sali, w której on się dzieli na dwa.

sdc4535 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Jeden kończy się na samej sali, drugi idzie do ściany i dalej do innych pomieszczeń.

Pompa próżniowa dba o próżnię w promieniowodach.

Z tej sali jest wejście do piwnicy pod salami cyklotronowymi.

sdc4536 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

W piwnicy mieszczą się przewody zasilające, rurki z wodą i inne niezbędne komunikację.

sdc4562 300x200 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PANsdc4560 300x200 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Na tym kończy się nasza podróż po instytucie. Oprowadzał nas kierownik Działu Cyklotronu AIC-144 mgr Jacek Sulikowski, za co mu serdecznie dziękujemy. Nie budujcie takiego akceleratora w domu, bo promieniowanie jest szkodliwe. Dziękuję za uwagę.

sdc4559 - Zwiedzanie cyklotronu w IFJ PAN

Vladimir Milanov